Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kanë nisur një sulm të koordinuar ndaj Iranit, në një zhvillim që shënon përshkallëzim të ndjeshëm të tensioneve në Lindjen e Mesme. Presidenti amerikan Donald Trump e përshkroi operacionin si “operacione madhore luftarake” që janë ende në vazhdim, duke i bërë thirrje forcave iraniane të dorëzojnë armët.
Më herët, ministri i Mbrojtjes i Izraelit njoftoi se vendi kishte ndërmarrë një “sulm parandalues” ndaj Iranit. Shpërthime u raportuan në disa qytete iraniane, ndërsa situata mbetet e paqartë për sa i përket dëmeve dhe viktimave.
Çfarë ka ndodhur në Iran
Pak pas orës 09:30 me orën e Teheranit, mediat iraniane raportuan shpërthime në kryeqytet. Pamje të publikuara tregojnë re tymi mbi sheshet Jomhouri dhe Hassan Abad. Shpërthime janë raportuar gjithashtu në qytete të tjera si Isfahan, Qom, Karaj dhe Kermanshah. Deri tani nuk ka të dhëna të konfirmuara për numrin e të plagosurve apo viktimave.
Sipas agjencisë iraniane Tasnim News Agency, hapësira ajrore e Iranit është mbyllur pas sulmeve. Presidenti Trump e cilësoi operacionin si “masiv dhe në vazhdim”.
Qëndrimi i SHBA dhe Izraelit
Në një video të publikuar në platformën Truth Social, Donald Trump konfirmoi përfshirjen amerikane, duke deklaruar se objektivi është mbrojtja e popullit amerikan dhe eliminimi i kërcënimeve të menjëhershme nga regjimi iranian. Ai theksoi se synimi i Uashingtonit është të sigurojë që Irani të mos pajiset me armë bërthamore.
Trump u bëri thirrje qytetarëve iranianë të qëndrojnë në strehim dhe deklaroi se, pas përfundimit të operacioneve, ata duhet të marrin në dorë qeverinë e tyre. Kjo deklaratë sugjeron se përtej objektivave ushtarake, operacioni mund të ketë edhe dimension politik.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu falënderoi presidentin amerikan dhe përsëriti qëndrimin se Irani nuk duhet të zotërojë armë bërthamore. Ai u bëri thirrje qytetarëve iranianë të rrëzojnë atë që e quajti “zgjedhë tiranie” dhe këshilloi qytetarët izraelitë të ndjekin udhëzimet e autoriteteve.
Izraeli shpalli një gjendje të posaçme dhe të përhershme emergjence, ndërsa hapësira ajrore e tij u mbyll për fluturimet civile.
Reagimi i Iranit dhe zhvillimet në rajon
Ushtria izraelite deklaroi se ka identifikuar raketa të lëshuara nga Irani drejt territorit të Izraelit dhe se po punon për t’i interceptuar ato. Shpërthime janë dëgjuar në qytetin Haifa dhe zona të tjera, por ende nuk është e qartë nëse bëhet fjalë për goditje apo interceptime.
Në Bahrein, agjencia shtetërore raportoi se qendra e shërbimit të Flotës së Pestë të Marinës Amerikane, US Navy 5th Fleet, është vënë në shënjestër të një sulmi me raketa. Ministria e Brendshme e Bahreinit njoftoi për aktivizimin e sirenave të emergjencës dhe u bëri thirrje qytetarëve të drejtohen në vende të sigurta.
Në Katar, ministria e Mbrojtjes deklaroi se ka zmbrapsur disa sulme që synonin territorin e vendit. Kryeqyteti Doha raportoi shpërthime, ndërsa në Katar ndodhet baza më e madhe ushtarake amerikane në rajon, Al Udeid Air Base.
Ndikimi në udhëtimet ajrore
Përshkallëzimi i situatës ka shkaktuar ndërprerje të shumta në trafikun ajror. Kompani si Lufthansa kanë pezulluar fluturimet drejt dhe nga Dubai, si dhe drejt kryeqyteteve të Izraelit, Libanit dhe Omanit. Wizz Air ka ndërprerë fluturimet drejt Izraelit, Dubait, Abu Dhabit dhe Amanit.
Virgin Atlantic ka shmangur përkohësisht hapësirën ajrore të Irakut dhe ka anuluar një fluturim nga Londra drejt Dubait. Autoritetet e aviacionit në Kuvajt kanë ndalur fluturimet drejt Iranit, ndërsa disa vende si Iraku dhe Jordania kanë mbyllur hapësirën e tyre ajrore. Emiratet e Bashkuara Arabe kanë njoftuar mbyllje të pjesshme dhe të përkohshme si masë paraprake.
Situatë në zhvillim
Zhvillimet janë të shpejta dhe informacioni mbetet i pjesshëm. Deklaratat e liderëve tregojnë se operacioni nuk është i kufizuar vetëm në objektiva ushtarake, por lidhet drejtpërdrejt me çështjen e programit bërthamor iranian dhe me balancën strategjike në rajon. Reagimi iranian dhe përfshirja e mundshme e aktorëve të tjerë rajonalë do të përcaktojnë nëse ky përshkallëzim do të mbetet i kufizuar apo do të shndërrohet në një konflikt më të gjerë.
