Vendimi i njoftuar nga Irani për të mbyllur Ngushticën e Hormuzit, pas sulmeve amerikane dhe izraelite, e zhvendos krizën nga një përplasje ushtarake e lokalizuar në një rrezik sistemor për ekonominë globale. Ngushtica nuk është thjesht një korridor detar. Ajo është nyja përmes së cilës kalon një pjesë vendimtare e furnizimit botëror me naftë dhe gaz të lëngshëm. Kur kjo nyje vihet në pikëpyetje, reagimi nuk kufizohet në rajon, por përhapet menjëherë në tregje, në sigurime, në zinxhirë furnizimi dhe në politika shtetërore.
Të dhënat tregojnë se rreth një e pesta e naftës globale dhe mbi një e treta e gazit natyror të lëngshëm kalojnë përmes kësaj rruge. Ekonomitë aziatike janë veçanërisht të ekspozuara, pasi shumica e volumit të transportuar ka destinacion Azinë. Kina, Japonia, Koreja e Jugut dhe India varen në mënyrë të ndjeshme nga ky korridor. Një ndërprerje e plotë do të shkaktonte rritje të menjëhershme të çmimeve, me skenarë që lëvizin nga 130 deri në 250 dollarë për fuçi, sipas vlerësimeve të ndryshme. Edhe nëse shifra më e lartë mbetet hipotetike, vetë pasiguria mjafton për të nxitur spekulim dhe panik në tregje.
Megjithatë, efekti nuk ndalet te çmimi i naftës. Lëvizja e kompanive të sigurimit për të anuluar ose rritur ndjeshëm primet për anijet që kalojnë në Gjirin Persik dhe në Ngushticën e Hormuzit tregon një dimension tjetër të krizës. Kur siguruesit e rrezikut të luftës rrisin kostot me 50 përqind ose paralajmërojnë anulime policash, sinjali është i qartë: rreziku perceptohet si real dhe i menjëhershëm. Kjo përkthehet në rritje të kostos së çdo udhëtimi, në devijim të anijeve dhe në ngadalësim të fluksit tregtar. Edhe pa një bllokadë të plotë ushtarake, vetë frika mund ta ngushtojë praktikisht kalimin.
Nga ana gjeopolitike, mbyllja e Hormuzit është një mjet presioni që Irani e ka përdorur shpesh në retorikë. Kontrolli gjeografik mbi një pjesë të ngushticës i jep Teheranit një levë të fuqishme në përballje me Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre. Por kjo levë është e dyanshme. Edhe vetë ekonomia iraniane, ashtu si ajo e vendeve të tjera të Gjirit, varet nga eksportet energjetike. Një bllokadë afatgjatë do të dëmtonte të ardhurat e rajonit dhe do të thellonte izolimin ekonomik.
Në planin global, një krizë e tillë do të përshpejtonte prirjet drejt diversifikimit energjetik. Investimet në energji të rinovueshme, në korridore alternative transporti dhe në rezerva strategjike do të fitonin urgjencë të re. Evropa, e cila tashmë ka përjetuar tronditje energjetike vitet e fundit, do ta shihte këtë si një paralajmërim shtesë për varësitë strukturore. Azia do të kërkonte rrugë të tjera furnizimi dhe marrëveshje afatgjata më të sigurta.
Në fund, kriza e Hormuzit nuk është vetëm çështje nafte. Ajo është provë e mënyrës se si konfliktet rajonale mund të destabilizojnë rendin ekonomik global. Një kanal i ngushtë detar bëhet kështu simbol i ndërlidhjes së thellë mes gjeografisë, fuqisë ushtarake dhe mirëqenies ekonomike. Çdo vendim për ta mbyllur apo militarizuar atë hapësirë ka pasoja që tejkalojnë kufijtë kombëtarë dhe prekin drejtpërdrejt stabilitetin ndërkombëtar.
