Sauditët paralajmërojnë për ‘veprime ushtarake nëse është e nevojshme’, por shtetet e Gjirit janë në ‘kurth diplomatik’ ndërsa shqyrtojnë përgjigjen.
Irani ka rritur presionin mbi disa kombe të Gjirit duke sulmuar objektet e tyre energjetike si hakmarrje për një goditje izraelite në fushën e tij të gazit South Pars, ndërsa lufta kërcënon të ndezë më tej të gjithë rajonin në një fazë më të rrezikshme, një përshkallëzim të plotë.
Zhvillimet e reja të rrezikshme në luftë panë Iranin të godiste objektin e gazit natyror të lëngshëm (LNG) të Katarit, Ras Laffan, herët të enjten, mes një fushate më të gjerë që përfshiu gjithashtu sulme në infrastrukturën energjetike në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabinë Saudite, duke ngritur shqetësime serioze për furnizimet globale me energji.
Sulmet gjatë luftës së Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit, e nisur nga të dy vendet më 28 shkurt, pasuan vrasjen e Ministrit iranian të Inteligjencës Esmail Khatib nga Izraeli dhe goditjen e tij në një objekt LNG në South Pars të mërkurën.
Ndërsa Irani sulmoi fqinjët e tij të Gjirit – të cilët i ka shënjestruar vazhdimisht që nga fillimi i konfliktit për shkak të asaj që ai thotë se është prania e ushtarëve, objekteve dhe aseteve amerikane në tokën e tyre – Presidenti i SHBA-së Donald Trump e rriti bastin më tej duke kërcënuar në një postim në rrjetet sociale se do të “hedhë në erë masivisht të gjithë” South Pars-in nëse Irani vazhdon të shënjestrojë Katarin.
“Nuk dua të autorizoj këtë nivel dhune dhe shkatërrimi për shkak të implikimeve afatgjata që do të ketë për të ardhmen e Iranit, por nëse LNG-ja e Katarit sulmohet përsëri, nuk do të hezitoj ta bëj këtë,” tha Trump.
Në të njëjtën kohë, Trump u përpoq të distanconte SHBA-në nga sulmi i Izraelit në South Pars, duke e përshkruar aleatin e tij më të fortë të Lindjes së Mesme si dikë që ka “shpërthyer dhunshëm” ndaj objektit dhe duke premtuar se kjo nuk do të ndodhte më nëse Teherani përmbahet nga sulmet ndaj Katarit.
Trump tha se SHBA-ja “nuk kishte të bënte fare” me goditjen në objektet e fushës së gazit pranë provincës Bushehr të Iranit.
Në një postim në rrjetet sociale të enjten, Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi paralajmëroi se Irani do të tregonte “ZERO përmbajtje” nëse infrastruktura e tij goditet përsëri, ndërsa pasojat nga sulmi izraelit në South Pars vazhdonin të përshkallëzoheshin.
“Përgjigja jonë ndaj sulmit të Izraelit në infrastrukturën tonë përdori një FRAKSION të fuqisë sonë. E VETMJA arsye për përmbajtje ishte respekti për përshkallëzimin e kërkuar,” shkroi Araghchi në X.
Ministri i jashtëm kishte zhvilluar më herët biseda telefonike me kolegët e tij në Turqi, Egjipt dhe Pakistan. Araghchi diskutoi “agresionin ushtarak të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit dhe pasojat e tij rajonale dhe globale” me ministrat e jashtëm, si dhe “nevojën për vigjilencë dhe koordinim midis vendeve rajonale përballë këtyre kërcënimeve“, tha Ministria e Punëve të Jashtme e Iranit në një deklaratë.
‘Qasje e papërgjegjshme’
Katari, eksportuesi i dytë më i madh në botë i LNG-së, tha të enjten se sulmi iranian me raketa balistike në kompleksin e tij të gazit në Ras Laffan shkaktoi tre zjarre dhe dëme të mëdha. Ministria e Brendshme raportoi më vonë se zjarret ishin vënë nën kontroll dhe nuk u shënuan të lënduar.
Ministria e Punëve të Jashtme e Katarit i shpalli atashetë e sigurisë dhe ushtarakë të Iranit “persona non grata” dhe u kërkoi atyre të largoheshin nga vendi brenda 24 orëve, ndërsa dënoi sulmin në Ras Laffan si një “kërcënim të drejtpërdrejtë” për sigurinë kombëtare të Katarit dhe akuzoi Iranin për një “qasje të papërgjegjshme“.
Veçmas, autoritetet e Emirateve të Bashkuara Arabe thanë se po u përgjigjeshin incidenteve në objektet e gazit Habshan dhe në fushën e naftës Bab të shkaktuara nga mbetjet e rënë të raketave të interceptuara. Zyra e Medias e Abu Dhabit tha se objektet u mbyllën dhe nuk u raportuan të lënduar.
Arabia Saudite tha se interceptoi dhe shkatërroi katër raketa balistike të lëshuara drejt Riadit të mërkurën dhe një tentativë për sulm me dron në një objekt gazi në lindje të saj. Të enjten, Irani shënjestroi kryeqytetin saudit, Riadin. Raportime për sulme pati edhe ndaj Kuvajtit dhe Bahrejnit.
Një zëdhënës i Selisë Qendrore Khatam al-Anbiya të Gardës Revolucionare Islamike tha se përgjigja e Iranit ndaj sulmeve në infrastrukturën e tij energjetike “nuk ka përfunduar ende“. “Ne e paralajmërojmë armikun se bëtë një gabim të madh duke sulmuar infrastrukturën energjetike të… Iranit,” tha ai në një deklaratë të transmetuar nga agjencia e lajmeve ISNA. “Nëse përsëritet, sulmet e radhës në infrastrukturën tuaj energjetike dhe atë të aleatëve tuaj nuk do të ndalen deri në shkatërrimin e tyre të plotë.”
A do të kundërpërgjigjen vendet e Gjirit?
Pyetja tani është nëse vendet e Gjirit do të nisin sulme hakmarrëse ndaj Iranit, një zhvillim i mundshëm që do të hapte një fazë të re të luftës.
Duke marrë pjesë në një takim të ministrave të jashtëm nga 12 vende me shumicë myslimane në Riad të mërkurën, Ministri i Jashtëm saudit Faisal bin Farhan Al Saud tha: “Ne rezervojmë të drejtën për të ndërmarrë veprime ushtarake nëse konsiderohet e nevojshme,” duke paralajmëruar Iranin se presioni mund të “kthehet mbrapsht politikisht dhe moralisht“.
Të enjten, ai paralajmëroi Iranin se toleranca ndaj sulmeve mbi vendin e tij dhe fqinjët e Gjirit është e kufizuar, duke i bërë thirrje Teheranit që të “ri-kalkulojë” menjëherë strategjinë e tij. Emiri i Katarit, Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, foli të enjten me Presidentin francez Emmanuel Macron; zyra e këtij të fundit tha se udhëheqësit e konsideruan sulmin e Iranit “një përshkallëzim të rrezikshëm që kërcënon sigurinë dhe stabilitetin e rajonit dhe cenon sigurinë e furnizimeve globale me energji“.
Duke raportuar nga Dubai në EBA, Zein Basravi i Al Jazeera-s tha se sulmet e Iranit kishin “shkatërruar çdo ndjesi diplomacie” mes fqinjëve të Gjirit. “Qeveria e Katarit ka thënë vazhdimisht se pavarësisht se çfarë ndodh, ata do të vazhdojnë të insistojnë te ideja e diplomacisë… por kjo po e vë vërtet në provë guximin e tyre.”
Shkencëtari politik Mehran Kamrava tha për Al Jazeera se sulmet e përshkallëzuara të Iranit i kanë vendosur qeveritë e Gjirit “në një kurth të vërtetë diplomatik“. “Nga njëra anë, ekziston kjo dëshirë e prekshme për t’u përgjigjur ndaj asaj që po quhet hapur agresion iranian,” tha profesori i Georgetown University në Katar. “Nga ana tjetër, shtetet janë të vetëdijshme se nëse hyjnë në luftë me Iranin, çfarë e ndalon Donald Trumpin të largohet nesër dhe të shpallë fitoren amerikane – dhe pastaj këto shtete lihen duke luftuar me një fqinj?“
Ndërsa Izraeli nuk e mori përgjegjësinë për sulmin në fushën e gazit South Pars, Ministri i Mbrojtjes Israel Katz ka premtuar më shumë “surpriza” ndërsa vendi i tij kërkon të “dekapitojë” udhëheqjen e qeverisë iraniane.
Mes zhvillimeve të tjera të enjten, qendra e Operacioneve të Tregtisë Detare të Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO) raportoi se një anije ishte goditur nga një “projektil i panjohur“, 4 milje detare (rreth 7 km) në lindje të Ras Laffan në Katar.
