Në vitet e fundit, orët inteligjente janë shndërruar në shoqëruesit tanë të pandarë, duke u reklamuar si mjete jetike për monitorimin e shëndetit dhe mirëqenies. Megjithatë, një padi e fundit në Kaliforni kundër gjigantit teknologjik Apple ka ngritur pikëpyetje serioze mbi sigurinë e materialeve që mbajmë në kyçin e dorës për orë të tëra. Akuza është e rëndë: rripat e disa prej modeleve më të shitura të Apple Watch pretendohet se përmbajnë nivele të larta të substancave PFAS, të njohura ndryshe si “kimikatet e përjetshme“, të cilat lidhen me rreziqe të larta të sëmundjeve kancerogjene.
Substancat PFAS janë një grup kimikatesh sintetike që përdoren gjerësisht në industri për rezistencën e tyre ndaj ujit, njollave dhe nxehtësisë. Problemi kryesor i tyre është se ato nuk dekompozohen në trupin e njeriut apo në mjedis, duke u akumuluar gradualisht dhe duke shkaktuar dëme afatgjata. Studime të shumta i kanë lidhur këto substanca me kancerin e veshkave, të testikujve, probleme të fertilitetit dhe defekte të lindjes. Padia fokusohet veçanërisht te rripat e modelit “Sport Band“, “Ocean Band” dhe “Nike Sport Band“, të cilët janë prodhuar nga fluoroelastomeri, një material gomë i qëndrueshëm që, sipas paditësve, përmban këto elemente toksike.
Ndonëse tradicionalisht mendohej se rreziku kryesor nga PFAS vjen përmes gëlltitjes ose thithjes, kërkimet e reja nga Universiteti i Notre Dame sugjerojnë se kontakti i zgjatur me lëkurën mund të jetë një rrugë tjetër e përthithjes. Duke qenë se mesatarisht një përdorues e mban orën rreth 11 orë në ditë, dhe djersa mund të përshpejtojë procesin e kalimit të kimikateve në lëkurë, shqetësimi bëhet edhe më i prekshëm. Ironia qëndron në faktin se konsumatorët i blejnë këto pajisje për të përmirësuar shëndetin e tyre, ndërkohë që vetë materiali i tyre mund të jetë duke punuar në të kundërtën.
Nga ana tjetër, kompania Apple ka hedhur poshtë akuzat, duke deklaruar se produktet e tyre janë të sigurta dhe i nënshtrohen testimeve rigoroze në laboratorë të pavarur. Megjithatë, padia argumenton se kompania ka fshehur qëllimisht praninë e PFAS dhe ka dështuar të ofrojë alternativa më të sigurta që ekzistojnë në treg. Ky konflikt ligjor nxjerr në pah nevojën për një transparencë më të madhe në industrinë e teknologjisë së veshshme, ku dizajni dhe komoditeti shpesh priren të fshehin kompleksitetin kimik të materialeve.
Ky rast shërben si një thirrje për reflektim mbi marrëdhënien tonë me teknologjinë dhe besimin e verbër te produktet e konsumit masiv. Ndërsa presim vendimet e gjykatave dhe rezultate më të detajuara shkencore, debati mbi “kimikatet e përjetshme” na kujton se përparimi teknologjik duhet të ecë krah për krah me mbrojtjen e padiskutueshme të shëndetit publik. Siguria e produkteve që prekin trupin tonë çdo sekondë nuk duhet të jetë kurrë një kompromis në emër të estetikës apo qëndrueshmërisë industriale.
