Ironikisht, Donald Trump mund të mos ishte bërë kurrë president pa reagimin e ashpër publik kundër Luftës së Irakut, një luftë që shkatërroi besimin e amerikanëve te elitat politike dhe te ndërhyrjet ushtarake pa fund. Sot, megjithatë, Trump rrezikon të ecë në të njëjtën rrugë që dikur e kritikoi.
Edhe pse Shtëpia e Bardhë thotë se nuk ka ende një vendim përfundimtar për një sulm ndaj Iranit, grumbullimi i fuqisë detare dhe ajrore amerikane në rajon është më i madhi që nga pushtimi i Irakut në vitin 2003, i cili rrëzoi regjimin e Saddam Husseinit. Kjo forcë mund të shërbejë si presion diplomatik në bisedimet që pritet të rifillojnë në Gjenevë, por nëse nuk ka një përparim të jashtëzakonshëm, tërheqja pa luftë do të dëmtonte seriozisht prestigjin politik të Trumpit.
Administrata Trump u ndërtua mbi refuzimin e “kurtheve të huaja” dhe luftërave të pafundme, një ndjeshmëri kyçe e lëvizjes MAGA (Make America Great Again). Kjo ndoshta shpjegon pse argumentet për një luftë të mundshme me Iranin kanë qenë të paqarta dhe shpesh kontradiktore. Problemi është se, ndryshe nga ushtria amerikane që është e përgatitur, opinioni publik nuk është.
Justifikime të paqarta dhe jehona e Irakut
Para pushtimit të Irakut, George W. Bush kaloi muaj të tërë duke ndërtuar një narrativë për luftën, edhe pse e bazuar në inteligjencë të gabuar. Trump, në krahasim, ka ofruar arsyetime të turbullta. Në fjalimin e fundit mbi Gjendjen e Unionit, ai paralajmëroi se Irani nuk duhet të ketë kurrë armë bërthamore, edhe pse më parë kishte pretenduar se programi bërthamor iranian ishte “shkatërruar”.
Ai gjithashtu theksoi raketat balistike iraniane, duke sugjeruar se ato mund të kërcënojnë Evropën dhe madje territorin amerikan. Kjo retorikë kujton drejtpërdrejt frikën e kultivuar para Luftës së Irakut, kur u përmendën raketa dhe armë që më vonë rezultuan të ekzagjeruara ose të pavërteta.
Çfarë ndodh pas një lufte?
Një nga dështimet më të mëdha të administratës Bush ishte mungesa e një plani për “ditën pas”. Iraku u zhyt në kaos sektar dhe kryengritje të armatosura. Irani është një shtet më i fortë institucionalisht, por askush, përfshirë udhëheqjen ushtarake amerikane, nuk mund të parashikojë se çfarë do të ndodhte nëse regjimi në Teheran do të rrëzohej.
Sipas vlerësimeve të inteligjencës amerikane, vakuumi i pushtetit mund të mbushej nga Garda Revolucionare Islamike, një forcë po aq radikale dhe thellësisht anti-amerikane. Pra, rrëzimi i klerikëve nuk garanton aspak një Iran më të moderuar apo më të sigurt.
Ashtu si në vitin 2003, ekziston rreziku i arrogancës politike. Lufta e Irakut u parashikua si e shpejtë dhe vendimtare. Sot, Trump ka lënë të kuptohet se një konflikt me Iranin do të ishte “lehtësisht i fitueshëm”, një gjuhë që historia e afërt e Lindjes së Mesme e bën thellësisht shqetësuese.
Megjithatë, diplomacia mbetet një mundësi. Bisedimet e ndërmjetësuara nga Omani mund të sjellin lëshime iraniane për pasurimin e uraniumit, por çështja e raketave balistike mbetet një vijë e kuqe. Nga ana tjetër, Trump ka kufizime politike të brendshme: ai nuk mund të pranojë një marrëveshje që i ngjan asaj të epokës Obama, të cilën e ka denigruar vazhdimisht.
Në fund, çdo rezultat që e lë regjimin iranian në këmbë do të konsiderohet fitore për Teheranin. Kjo është arsyeja pse opsioni ushtarak mund të duket joshës për Trump, pavarësisht rrezikut të humbjeve njerëzore dhe viktimave civile.
Një trashëgimi historike… apo një paralajmërim?
Trump mund të tundohet nga ideja se do të hyjë në histori si presidenti që rrëzoi Ajatollahët, diçka që u ka shpëtuar të gjithë paraardhësve të tij. Por historia e Irakut qëndron si një paralajmërim i fortë: ndryshimi i regjimeve është i lehtë në teori, por pasojat janë gjithmonë më të rënda se parashikimet.
Pyetja reale nuk është nëse Amerika mund ta fitojë një luftë me Iranin, por nëse mund ta fitojë pa humbur paqen që do të pasojë.
