Tregu i cigareve elektronike, i njohur ndryshe si “vaping“, po njeh një rritje galopante, duke u pozicionuar në perceptimin publik si një alternativë e sigurt ndaj duhanit tradicional. Megjithatë, pas dizajneve shumëngjyrëshe dhe aromave joshëse që tërheqin veçanërisht brezin e ri, fshihet një realitet kompleks shkencor që vë në dyshim premtimet e industrisë. Ndërsa shitjet rriten me hapa të shpejtë, studimet e fundit po zbulojnë praninë e substancave të dëmshme dhe metaleve të rënda në avullin që thithet, duke ngritur alarmin për një rrezik kancerogjen të nënvlerësuar.
Ndryshe nga cigaret konformiste ku duhani digjet, pajisjet elektronike funksionojnë përmes avullimit të një lëngu, çka eliminon katranin dhe monoksidin e karbonit. Ky fakt është përdorur shpesh si argument kryesor për t’i shpallur ato pothuajse të padëmshme, por ekspertët paralajmërojnë se procesi i avullimit nuk është i pastër. Përveç nikotinës, aerosolet përmbajnë substanca që klasifikohen si potencialisht kancerogjene, të cilat krijohen ose nga reaksionet kimike brenda lëngut, ose nga dekompozimi i pjesëve metalike të pajisjes gjatë nxehjes.
Një studim i rëndësishëm i University of California, i botuar në revistën shkencore ACS Central Science, ka zbuluar përqendrime shqetësuese të metaleve si plumbi, nikeli dhe antimoni në avullin e pajisjeve njëpërdorimshme. Gjetjet ishin aq befasuese saqë vetë kërkuesit fillimisht dyshuan në saktësinë e pajisjeve të tyre matëse. Thithja e këtyre metaleve jo vetëm që rrit rrezikun për kancerin e mushkërive, por mund të shkaktojë dëmtime serioze në sistemin kardiovaskular dhe në veshka, duke e bërë profilin e rrezikut shumë më të gjerë sesa mendohej më parë.
Vështirësia kryesore për shkencën mbetet matja e saktë e pasojave afatgjata, pasi sëmundjet tumorale shpesh kërkojnë dekada për t’u shfaqur. Duke qenë se cigaret elektronike janë bërë masive vetëm pas vitit 2010, periudha e latencës ende nuk ka përfunduar për të dhënë një verdikt përfundimtar epidemiologjik. Megjithatë, sipas Deutsches Krebsforschungszentrum (Qendra Gjermane e Kërkimit të Kancerit), evidenca aktuale është e mjaftueshme për të treguar se përdorimi i rregullt mund të provokojë ndryshime qelizore në mushkëri dhe në zgavrën e gojës.
Në krahasim me duhanin klasik, përqendrimi i substancave kancerogjene në avull mund të jetë më i ulët, por kjo nuk e bën produktin të sigurt. Gabimi historik që u bë me duhanin, ku u deshën dekada për të provuar shkencërisht lidhjen me kancerin, shërben si një mësim për të mos pritur shfaqjen e rasteve masive klinike përpara se të veprohet. Ndërkohë që rregulloret ndërkombëtare, përfshirë ato të Bashkimit Evropian, po ashpërsohen drejt ndalimit të pajisjeve njëpërdorimshme, mbetet detyrë e mendimit publik të vlerësojë nëse ky “modernizim” i varësisë vlen vërtet koston shëndetësore.
