Europa po zgjat alarmet për një konflikt të mundshëm me Rusinë, ndërsa shoqëritë perëndimore vazhdojnë të mos e marrin seriozisht rrezikun.
Në muajt e fundit, paralajmërimet publike nga gjeneralë dhe udhëheqës të sigurisë në Evropë janë rritur ndjeshëm, duke ngritur alarmin se kontinenti duhet të përgatitet për mundësinë e një konflikti me Rusinë brenda pesë viteve. Deklarata të forta si ajo e gjeneralit francez Fabien Mandon, i cili tha se “duhet të pranojmë mundësinë të humbim fëmijët tanë”, kanë tronditur opinionin publik dhe kanë hapur debatin mbi sigurinë evropiane në mënyrë më të hapur se kurrë më parë.
Përgatitja për luftë nuk është më thjesht përgjegjësi e ushtrive. Ekspertët e sigurisë theksojnë se Europa po jeton “në hapësirën mes paqes dhe luftës”, ku përplasjet ekonomike, sulmet kibernetike, kërcënimet bërthamore dhe agresioni rus ndaj Ukrainës po e zbehin vijën mes konfliktit dhe normalitetit.
Ndër vendet që po reagojnë më shpejt janë ato më afër kufijve rusë. Finlanda, Norvegjia, Letonia dhe Lituania jo vetëm që ruajnë shërbimin e detyrueshëm ushtarak, por edhe trajnojnë qytetarët për situata lufte dhe mbijetesë civile. Suedia i dërgoi çdo familjeje një manual të detajuar sesi të përgatitet për pushtim dhe çfarë të ketë në shtëpi, ndërsa Estonia dhe Polonia po rrisin shpenzimet ushtarake dhe rezervën aktive.
Gjermania dhe Franca, vende me tradita më të dobëta ushtarake në dekadat e fundit, kanë ndryshuar qasje. Berlini ka miratuar një model të ri rekrutimi, duke krijuar një bazë të dhënash për mobilizimin e të rinjve nga viti 2026. Parisi prezantoi një program 10-mujor shërbimi vullnetar për të rinjtë. Edhe Polonia po konsideron trajnime bazë ushtarake për të gjithë burrat.
Ndërkohë, shtete të tjera të mëdha evropiane lëvizin më ngadalë. Italia dhe Spanja nuk po diskutojnë kthimin e detyrimit ushtarak dhe po fokusohen kryesisht tek rritja e buxhetit mbrojtës. Edhe Britania, me plane të mëdha për riarmatime, preferon një sistem vullnetar, përfshirë programe “vit hendek” për të rinjtë.
Dallimet janë edhe më të mëdha në nivel civil. Nordikët dhe Balltikët organizojnë fushata për ndërgjegjësim, japin manuale, si dhe ndërtojnë strehimore e rezerva emergjence. Në anën tjetër, Franca, Italia, Spanja dhe Holanda kanë nisur diskutimet vetëm së fundmi, ndërsa shumica e qytetarëve nuk kanë asnjë udhëzim se si të veprojnë në rast lufte.
Ky hendek shfaqet edhe në opinionin publik. Sipas një sondazhi të ri, 77 përqind e polakëve besojnë se ekziston rrezik i lartë i luftës me Rusinë, ndërsa vetëm 34 përqind e italianëve ndajnë të njëjtin shqetësim. Megjithatë, shumica në të gjitha vendet thonë se vendi i tyre nuk është në gjendje të mbrohet nëse një konflikt shpërthen.
Ajo që i tremb udhëheqësit e sigurisë nuk është domosdoshmërish një sulm i menjëhershëm, por mungesa e përgatitjes. Shumica e analistëve mendojnë se Rusia, e dobësuar nga lufta në Ukrainë, po kërkon të rindërtojë fuqinë e saj dhe një përplasje e ardhshme nuk përjashtohet. Nëse Europa nuk tregon aftësi mobilizuese, thonë ata, do të mbetet e prekshme ndaj presioneve ushtarake dhe gjeopolitike.
Nëse ky trend vazhdon, viti 2026 dhe më tej mund të sjellë një ndryshim historik: kthimin e Evropës në një kontinent ku qytetarët stërviten, rezervat ruajtën dhe ushtria shihet si pjesë e jetës së përditshme. Shumë kritikë e quajnë alarmizëm, por drejtuesit ushtarakë e shohin si parakusht për paqe. “Mosgatishmëria është ftesë për agresionin”, paralajmërojnë ata.
