Zbulimi i fundit i publikuar në revistën prestigjioze Nature Human Behaviour përbën një kthesë vendimtare në kuptimin tonë për origjinën e shqiptarëve, duke ofruar për herë të parë një vërtetim shkencor të padiskutueshëm për autoktoninë tonë. Përmes një analize të imtësishme të gjenomave antike, studimi tregon se popullsia shqiptare ka një vazhdimësi të pandërprerë që daton që nga Epoka e Bronzit dhe ajo e Hekurit. Ky fakt e vendos origjinën e shqiptarëve në një kontekst shumë më të thellë sesa dëshmitë e kufizuara historike apo gjuhësore që kemi pasur deri më sot, duke dëshmuar se kodi gjenetik i këtij kombi ka mbetur një konstante në një rajon që shpesh është përshkruar si një teatër i lëvizjeve të mëdha popullatash.
Dr. Leonidas-Romanos Davranoglou (Universiteti Oksford): “Rezultatet tona tregojnë se shqiptarët përfaqësojnë një nga shembujt më të qartë të vazhdimësisë gjenetike afatgjatë në Ballkan. Me gjithë trazirat e mëdha historike, ata ruajtën lidhje të forta me popullsitë antike që jetuan në këtë rajon mijëra vjet më parë.”
Ndryshe nga shumica e popujve të Ballkanit dhe Europës Juglindore, të cilët pësuan ndryshime rrënjësore demografike pas dyndjeve të Antikitetit të Vonë, paraardhësit e shqiptarëve arritën të ruanin profilin e tyre gjenetik thuajse të paprekur. Kjo rezistencë biologjike, e dokumentuar nga studiues të University of Oxford dhe bashkëpunëtorë nga Akademia e Shkencave e Shqipërisë, sugjeron se shoqëria iliro-shqiptare ka pasur një kohezion të brendshëm të jashtëzakonshëm. Terreni malor i Ballkanit Perëndimor ka shërbyer si një kështjellë natyrore, duke lejuar mbijetesën e një popullsie që, pavarësisht sfidave historike dhe pushtimeve të shumta, nuk u asimilua dhe as nuk u zëvendësua nga grupet e tjera që vërshuan drejt rajonit.
Dr. Alban Lauka (Bashkautor): “Ky lloj sinjali gjenetik tregon për një popullsi që ka mbetur relativisht e qëndrueshme për periudha të gjata, edhe pse rajonet rrethuese përjetuan ndryshime të mëdha demografike.”
Vlerësimi i këtij studimi kërkon një reflektim të matshëm mbi peshën që ka e vërteta shkencore në formësimin e narrativës kombëtare. Gjetjet tregojnë se komunitetet e afërta me shqiptarët e sotëm ishin të pranishme në territorin tonë shumë kohë përpara se ato të dokumentoheshin në shkrimet e para mesjetare. Ky stabilitet i gjatë gjenetik hedh dritë mbi forcën e lidhjeve tona me këtë truall, duke e zhvendosur debatin mbi origjinën nga supozimet romantike drejt një realiteti biologjik të matur me saktësi laboratorike.
Është një dëshmi e faktit se identiteti shqiptar nuk është një krijim i vonë, por një proces i lashtë që ka rrjedhur organikisht përmes mijëvjeçarëve.
Në kuadrin e mendimit publik, ky studim na fton të shohim historinë tonë me një krenari të bazuar në fakte dhe jo në mite. Përfshirja e projektit Rrënjët dhe kontributi i studiuesve shqiptarë në një platformë si revista Nature, rrit autoritetin e kërkimit vendor në arenën ndërkombëtare. Tashmë, autoktonia nuk është më një pretendim politik apo kulturor, por një e vërtetë e gdhendur në ADN-në e çdo shqiptari. Ky zbulim na obligon që ta shohim veten si trashëgimtarë të një qëndrueshmërie të rrallë, duke na dhënë një bazë solide mbi të cilën mund të ndërtojmë kuptimin tonë për të shkuarën dhe për rolin tonë në të ardhmen e Europës.
Gjergj Bojaxhi (Bashkautor): “Ky është një zbulim kyç për historinë shqiptare. Ai tregon se komunitete me lidhje të ngushta me shqiptarët e sotëm ishin të pranishme në Shqipërinë e Jugut shumë kohë përpara se të dokumentoheshin historikisht.”
