Pamjet e stinës së verës në Evropë po ndryshojnë në mënyrë të shpejtë dhe shpesh të dhunshme. Ajo që dikur përkthehej në aeroporte të mbushura me udhëtarë të entuziazmuar dhe plazhe plot gjallëri, sot po shoqërohet gjithnjë e më shumë me protesta, parulla kundër vizitorëve dhe barrikada në hyrje të hoteleve. Nga rrugët e Barcelonës e deri te brigjet e Ishujve Kanarie, qytetarët po ngrenë zërin kundër një industrie që ka nisur të gllabërojë hapësirat e tyre jetësore. Megjithatë, zemërimi i vërtetë i këtyre komuniteteve nuk është i drejtuar ndaj pushuesit të thjeshtë që kërkon pak ditë qetësi në diell.
Kritika thelbësore po zhvendoset me shpejtësi drejt mbështetësve financiarë të mbipopullimit turistik dhe korporatave të mëdha. Sipas analizave të fundit nga “The Guardian”, lëvizjet qytetare po synojnë drejtpërdrejt privatizimin e vijës bregdetare. Në Portugali, qindra banorë marshuan së fundmi për të bllokuar kalimin e plazheve të Parkut Natyror të Arrábida-s në duart e firmave të pasurive të paluajtshme. Për banorët e Setúbalit, kjo nuk është thjesht një çështje pronësie, por një mbrojtje e kujtimeve të fëmijërisë dhe një betejë për të drejtën bazë që fëmijët e tyre të kenë qasje të lirë në detin ku u rritën vetë.
Kjo gjuhë e rezistencës gjen një jehonë të fortë dhe të menjëhershme edhe në Shqipëri. Planet për të ndërtuar resorte luksoze në ishullin e Sazanit dhe në gadishullin e Zvërnecit nga investitorë të fuqishëm ndërkombëtarë kanë shkaktuar atë që po quhet “revolucioni i flamingove”. Reagimi mjedisor, i nisur nga shqetësimet për prishjen e ekosistemeve delikate të Adriatikut, është shndërruar në një debat të thellë kombëtar. Qytetarët po vënë në pikëpyetje modelin e zhvillimit oligarkik, transparencën e institucioneve dhe koston e vërtetë të kthimit të pasurive kombëtare në parajsa të izoluara për elitën globale.
Këto ngjarje nxjerrin në pah një paradoks të thellë ekonomik që po përshkon të gjithë Evropën Jugore. Teksa shifrat e rritjes ekonomike duartrokiten në institucionet financiare dhe numri i avionëve privatë që ulen në aeroportet bregdetare shënon rekorde, realiteti i përditshëm i banorëve vendas tregon një histori tjetër. Në vende si Greqia, Spanja apo Portugalia, papunësia e të rinjve mbetet e lartë dhe një pjesë e madhe e popullsisë nuk mund të përballojë më as një javë pushime në ishujt apo plazhet e vendit të tyre. Publikime prestigjioze si “Financial Times”Plani për të kthyer hapësirat publike bregdetare në resorte luksoze të mbyllura po shkakton protesta masive nga Portugalia në Shqipëri. Ky model zhvillimi, i nxitur nga privatizimet masive dhe varësia nga kapitali i huaj, ka krijuar një paradoks ku rritja makroekonomike thellon pabarazinë sociale dhe përjashton vendasit nga natyra e tyre. Qytetarët po kundërshtojnë korporatat e mëdha dhe qeveritë që i mbështesin, duke kërkuar mbrojtjen e pasurisë së përbashkët dhe një zhvillim të qëndrueshëm e gjithëpërfshirës. mund të vlerësojnë disiplinën fiskale të këtyre shteteve, por kjo nuk e fsheh dot ndjenjën e përgjithshme të pesimizmit dhe tkurrjen e mundësive për shtresën e mesme.
Ky model pabarazie nuk është një aksident i tregut të lirë, por pasoja e një sërë politikash të aplikuara ndër vite. Liberalizimi ekonomik dhe privatizimet masive të diktuara që nga vitet nëntëdhjetë në Evropën Lindore dhe më vonë si kushte shpëtimi nga Bashkimi Evropian për vendet e Mesdheut, i bënë këto ekonomi thellësisht të varura nga kapitali i huaj. Këto reforma i bënë tregjet tërheqëse për investitorët që kërkojnë fitime të shpejta, por dështuan të ofrojnë infrastrukturën dhe shërbimet thelbësore që u duhen popullatave lokale për të ndërtuar një të ardhme të qëndrueshme, duke ushqyer kështu ritme të larta të emigrimit.
Zgjidhja e këtij ngërçi kërkon më shumë sesa thjesht rregullimin e flukseve turistike. Kërkon një rishikim të plotë të raporteve mes interesave të korporatave dhe agjencisë së komuniteteve lokale. Paralajmërimet e fundit të Parlamentit Evropian ndaj Shqipërisë, se politikat e zhvillimit të resorteve të luksit mund të rrezikojnë rrugëtimin e saj drejt integrimit, janë një sinjal se mbrojtja e hapësirave publike po kthehet në një kusht të panegociueshëm demokratik. Pa ndërhyrje thelbësore për të mbrojtur të mirën e përbashkët, zhvillimi bregdetar do të vazhdojë të prodhojë rritje ekonomike për pakicën dhe rritje të thellë të pakënaqësisë sociale për shumicën.
