Në një botë ku ritmi i jetës po bëhet gjithnjë e më i shpejtë dhe kërkesat e përditshmërisë po rëndojnë mbi mirëqenien tonë psikologjike, shkenca po kthehet gjithnjë e më shumë drejt dietës dhe ushqyerjes si mburoja të mundshme. Një studim i fundit i publikuar në Journal of Affective Disorders ka sjellë në dritë një lidhje magjepsëse mes një prej zakoneve tona më të vjetra dhe shëndetit mendor: konsumit të moderuar të kafesë. Gjetjet sugjerojnë se pirja e dy deri në tri filxhanëve kafe në ditë mund të jetë e lidhur me një rrezik dukshëm më të ulët të zhvillimit të çrregullimeve të humorit, si depresioni dhe ankthi.
Hulumtimi, i cili u mbështet në të dhënat e mbi 460,000 pjesëmarrësve nga UK Biobank, ndoqi individët për një periudhë mesatare prej 13.4 vitesh. Ajo që vërejtën shkencëtarët ishte një model i quajtur “kurba J“. Ky model tregon se përfitimet më të mëdha vijnë nga moderimi; ata që pinin sasi të moderuara kishin tregues më të mirë të shëndetit mendor sesa ata që nuk pinin fare kafe ose ata që konsumonin pesë ose më shumë filxhanë në ditë. Ky zbulim është veçanërisht domethënës në kontekstin e thirrjeve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për strategji parandaluese ndaj asaj që po quhet “pandemia e shëndetit mendor“.
Sekreti i këtij ndikimi mbrojtës duket se qëndron te mbi një mijë përbërësit bioaktivë që gjenden te kafeja, ku spikasin kafeina, polifenolët dhe acidi klorogjenik. Këto substanca nuk shërbejnë vetëm si stimulues të përkohshëm të energjisë, por veprojnë si agjentë anti-inflamatorë në sistemin nervor. Kafeina, në veçanti, ushtron efekte neuro-mbrojtëse duke ndikuar në receptorët e adenozinës në tru, të cilët luajnë një rol kyç në rregullimin e humorit dhe kundërshtimin e mosfunksionimeve nervore të shkaktuara nga stresi.
Interesant është fakti se ky studim vuri re një lidhje më të fortë te burrat, duke sugjeruar se reagimi biologjik ndaj përbërësve të kafesë mund të ndikohet edhe nga faktorë gjinorë ose hormonalë. Megjithatë, përtej dallimeve, mesazhi mbetet universal: ushqyerja nuk është thjesht karburant për trupin, por një mjet i fuqishëm për menaxhimin e shëndetit mendor. Në një kohë kur çrregullimet e ankthit përfaqësojnë një nga shkaqet kryesore të paaftësisë afatgjatë në botë, zbulimi i metodave të thjeshta dhe të aksesueshme për parandalim është jetik.
Ky studim nuk duhet parë si një recetë për ta tepruar me kafenë, por si një ftesë për të vlerësuar ekuilibrin. Ndërsa konsumi i moderuar ofron veti anti-inflamatore që lidhen edhe me uljen e rrezikut nga demenca apo rënia konjitive, teprimi mund të ketë efektin e kundërt, duke rritur ankthin dhe shqetësimet e gjumit. Në fund të fundit, kafeja e mëngjesit apo ajo e pasdites nuk është vetëm një ritual shoqëror, por mund të jetë edhe një aleat i heshtur në ruajtjen e qartësisë dhe stabilitetit tonë mendor.
