Gjithnjë e më shumë, prindërit e gjejnë veten në një udhëkryq të përditshëm: sa kohë para ekranit është “shumë” për fëmijët e tyre? Ndërsa debati publik ka qenë historikisht i përqendruar te adoleshentët dhe rreziqet e rrjeteve sociale, një shqetësim i ri po ngrihet gjithnjë e më zëshëm nga komuniteti shkencor, duke e zhvendosur vëmendjen te një grupmoshë shumë më e ndjeshme – foshnjat nën dy vjeç. Një studim i fundit, i vlerësuar si rishikimi më gjithëpërfshirës i bërë ndonjëherë mbi këtë temë, ngre alarmin për pasojat afatgjata që përdorimi i hershëm i pajisjeve digjitale mund të ketë në zhvillimin e fëmijës, duke vënë në dyshim edhe udhëzimet e vetë institucioneve qeveritare.
Kërkimi i drejtuar nga studiues të disa universiteteve britanike (Leeds, Leeds Trinity, Loughborough dhe Aston) nuk vjen si një aktakuzë ndaj prindërve, por si një thirrje për ndërgjegjësim dhe veprim institucional. Në qendër të kritikës është ajo që studiuesit e quajnë “pika e verbër e bebeve” (baby blind spot) në politikat publike. Ndërsa qeveritë hartojnë plane për të ndaluar aksesin në rrjetet sociale për të rinjtë nën 16 vjeç, siç u raportua së fundmi në Britaninë e Madhe, foshnjat duket se janë lënë jashtë kësaj vëmendjeje rregullatore. Ky boshllëk udhëzimesh, thotë Rafe Clayton nga Universiteti i Leeds, bën që prindërit t’u mësojnë fëmijëve të tyre, pa dashje, “zakone dhe marrëdhënie të pashëndetshme me pajisjet me ekran“.
Por çfarë do të thotë saktësisht “marrëdhënie e pashëndetshme” në muajt e parë të jetës? Studimi nuk vizaton thjesht një tablo të përgjithshme rreziku, por specifikon pasojat konkrete: mundësi të reduktuara për t’u lidhur emocionalisht me prindërit, më pak kohë për lojëra fizike dhe vonesa të mundshme në zhvillimin e gjuhës. Më shqetësues është fakti se, në vend që të kërkojnë ngushëllim te një njeri, foshnjat po mësohen të qetësohen nga pajisjet digjitale. Kjo tendencë, bashkë me mbistimulimin, vështirësitë në gjumë dhe implikimet e mundshme për shëndetin e syve dhe obezitetin, përbëjnë një kosto shumë të lartë për atë që shpesh konsiderohet thjesht si një mjet për të mbajtur fëmijën të qetë.
Ndoshta pjesa më sfiduese e këtij raporti është ballafaqimi me udhëzimet zyrtare. Studimi kërkon rishikimin e rekomandimeve qeveritare (si ato të qeverisë britanike), të cilat, ndonëse këshillojnë shmangien e ekraneve për fëmijët nën dy vjeç, lënë shtigje për përjashtime si “aktivitete të përbashkëta që inkurajojnë lidhjen“. Për studiuesit, çdo ekspozim i qëllimshëm shton rrezik pa sjellë asnjë përfitim domethënës. Qëndrimi i tyre është i prerë: fëmijët nën dy vjeç nuk duhet të marrin kohë të rregullt dhe të qëllimshme para ekranit. Çdo sinjal i përzier nga autoritetet mund të interpretohet nga prindërit si një shenjë sigurie, duke rrezikuar përkeqësimin e vonesave në zhvillim, veçanërisht për fëmijët që tashmë janë më të rrezikuar.
Kjo nuk është një betejë që mund të fitohet duke fajësuar prindërit, siç thekson me të drejtë Andrea Leadsom, themeluesja e Fondacionit “1,001 Ditët Kritike“. Përgjegjësia duhet të ndahet. Teknologjia është bërë pjesë e pandashme e përditshmërisë sonë dhe pritshmëritë ndaj prindërve duhet të balancohen me mbështetjen reale dhe të pakushtëzuar që ofrojnë institucionet. Thirrja për kompani teknologjike, që të mos promovojnë përmbajtje si të përshtatshme për foshnjat kur provat tregojnë të kundërtën, është një hap i nevojshëm në këtë drejtim. Në thelb, ky studim nuk është vetëm rreth ekraneve; është rreth mënyrës se si shoqëria moderne po rikonfiguron vetë strukturën e edukimit dhe ndërveprimit njerëzor që në hapat e parë të jetës.
