Nga Julian Kasapi
Protestat për një resort luksoz të lidhur me Jared Kushner kanë përfshirë Shqipërinë për 18 ditë rresht, dhe ato nuk kanë më të bëjnë vetëm me projektin. Ajo që nisi si “Revolucion i Flamingove” është shndërruar në një revoltë pa lider kundër të gjithë klasës politike.
Ajo që filloi si një kundërshtim lokal ndaj resortit të diskutueshëm të Zvërnecit, që atëherë është përhapur në zemërim për shkollat, spitalet, pensionet dhe koston e jetesës. Në konferencën e mesditës të Komisionit Evropian, EU Perspectives pyeti nëse Brukseli i kishte ngritur këto shqetësime më të gjera me Kryeministrin Edi Rama, dhe jo vetëm dëmin mjedisor.
Pyetja preku realitetet me të cilat përballen shumë shqiptarë: pensione rreth 170 euro në muaj dhe qira në disa pjesë të vendit të krahasueshme me Brukselin. Komisioni nuk tregoi nëse i kishte ngritur këto shqetësime me Ramën. Ai tha vetëm se Brukseli mbetet në “kontakt të vazhdueshëm” met autoritetet shqiptare.
Një vend pararojë i BE-së nën presion
Komisioni e përshkroi Shqipërinë si “një nga vendet pararojë” në procesin e zgjerimit dhe tha se vendi ka bërë përparim të rëndësishëm në mbrojtjen e mjedisit. Zëdhënësi i Komisionit, Markus Lammert, tha se ky progres ishte “i vlefshëm dhe duhet të njihet e të mbrohet”.
Brukseli theksoi se preferon të punojë mbi bazën e fakteve. Komisioni tha se projekti Pishë-Poro-Nartë, si të gjithë të tjerët në Shqipëri, duhet të jetë në përputhje me Kapitullin 27 të negociatave të anëtarësimit mbi politikën mjedisore. Lammert tha se situata duhet të qartësohet përpara se të mbyllet kapitulli. Shqipëria synon ta mbyllë atë deri në fund të vitit 2027.
Brukseli ecën me kujdes
Komisioni tha se qeveria shqiptare kishte premtuar të kryente një vlerësim të plotë të ndikimit në mjedis dhe të respektonte standardet evropiane. Ai u bëri thirrje autoriteteve shqiptare të vazhdojnë përmbushjen e pikave referuese të mbetura për mbylljen e kapitujve dhe të ecin përpara me përpjekjet e tyre për anëtarësim në BE.
Brukseli gjithashtu vlerësoi autoritetet shqiptare dhe policinë e shtetit për lejimin e zhvillimit të demonstratave në mënyrë paqësore. “Tubimi paqësor dhe liria e shprehjes janë të drejta demokratike themelore dhe vlera thelbësore evropiane,” tha z. Lammert.
EU Perspectives pyeti gjithashtu për SPAK-un (Strukturën e Posaçme të Shqipërisë kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar) dhe hetimin e tij në zonën e Zvërnecit. Pyetjet prekën pretendimet për falsifikim të dokumenteve të tokës dhe para të krimit të organizuar nga Amerika Latine, përfshirë Ekuadorin, që rrjedhin në investimet e resortit. Komisioni refuzoi të komentonte mbi substancën e hetimit.
Qeveria shqiptare ka siguruar Komisionin Evropian se projekti i diskutueshëm i lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e Presidentit të SHBA-së Donald Trump, do të jetë në përputhje me ligjin mjedisor, tha Komisionerja për Zgjerim Marta Kos në një konferencë shtypi të hënën.
Revolucioni i Flamingove kthehet në politikë
Projekti i turizmit luksoz, i vlerësuar në mbi 1.4 miliardë euro, do të prekte një zonë ligatinore të mbrojtur ekologjikisht në bregdetin e Adriatikut. Protestat shpërthyen më 23 maj, pasi rojet private të sigurisë u përleshën me banorët vendas dhe aktivistët mjedisorë pranë kantierit. Ajo që nisi si një mosmarrëveshje lokale për tokën dhe habitatet e flamingove mori shpejt një emër: Revolucioni i Flamingove. Që atëherë, demonstruesit po thërrasin gjithashtu për spitalet, pensionet, pagat, qiratë dhe korrupsionin.
Javën e kaluar, ekzekutivi i BE-së shprehu shqetësime për projektin. Zëdhënësi i Komisionit për Zgjerimin, Guillaume Mercier, paralajmëroi se autoritetet shqiptare duhet të veprojnë “pa vonesë” për të shmangur rrezikimin e përpjekjeve të vendit për anëtarësim në BE.
“Tubimi paqësor dhe liria e shprehjes janë të drejta demokratike themelore dhe vlera thelbësore evropiane.” — Markus Lammert, zëdhënës, Komisioni Evropian
Këto komente shkaktuan irritim në Tiranë, pasi dukej se sugjeronin që Komisioni kishte nxjerrë tashmë konkluzionet e tij ndërsa vlerësimi mjedisor i Shqipërisë është ende në vijim e sipër. Komisionerja për Zgjerim Kos më pas mbajti një ton më pajtues, duke mirëpritur të drejtën për të protestuar si një liri themelore për BE-në dhe të gjithë anëtarët aspirantë.
Brukseli e konsideron ende Shqipërinë si një vend kandidat për anëtarësim në BE. Por çështja e Zvërnecit e ka detyruar atë të përballet me standardet mjedisore, shtetin e së drejtës, besimin e qytetarëve dhe zhgënjimin social të gjitha menjëherë. Protestat nuk kanë udhëheqës. Familje me fëmijë marshojnë së bashku me aktivistët mjedisorë, duke thirrur “Rama n’burg, Berisha n’burg” — duke kërkuar që si Kryeministri Rama, ashtu edhe lideri i opozitës Sali Berisha i Partisë Demokratike, të përballen me drejtësinë. Në ditën e 18-të, mesazhi është i thjeshtë: Shqipëria nuk është në shitje.
*Artikulli i marrë nga EU Perspectives.
